مدیریت عمومی تغذیه در زنبورستان
گاهی وقتها پیش میآید که زنبورداران از تغذیه زنبورهای خود رضایت کافی ندارند. برخی دیگر نیز از مکملها و داروهای تقویتی نتیجهای که باید را نمیگیرند. با بررسی کارشناسی شرایط عمومی زنبورستانهای آنها میتوان دریافت که نرسیدن به نتیجه مطلوب، ریشه در مدیریت عمومی تغذیه این زنبورداران دارد نه صرفا به نوع تغذیه یا مکمل تقویتی مورد استفاده در زنبورستان. یک زنبوردار باید توان تشخیص نوع، زمان و میزان تغذیه مورد نیاز کندو را داشته باشد. این نوشته به این موضوعات میپردازد. تغذیه زنبورها با هدف تولید عسل جزو اهداف متن حاضر نیست و این متن تنها با هدف کمک به مدیریت زنبورستان نوشته شده است.
در این مقاله میخوانید:
چه زمانی به کندوهای خود تغذیه بدهیم؟
تغذیه، یکی از مهمترین ابزار زنبوردار برای افزایش رشد جمعیت کلنیها، جلوگیری از افت جمعیت آنها، کاهش تأثیر کمبودهای طبیعت از نظر شهد و گرده و خوراندن داروها و مکملهای مورد نظر است. سهل انگاری در تغذیه زنبورها در زمانهای ذکر شده مستقیما باعث کاهش عملکرد تولید عسل یا ژل رویال کلنی، حتی ضعف شدید آن و پرورش بیموقع نوزاد میشود.
تغذیه کلنیهای زنبورعسل همواره بسیار حائز اهمیت است. زنبورداران باید در پایان زمستان و ابتدای بهار، پس از هر بار برداشت عسل و هنگام آماده سازی کلنیها برای زمستانگذرانی توجه ویژهای را به تغذیه کندوهایشان کنند.
همچنین در بعضی موارد نیز حتما باید تغذیه تکمیلی به خوبی انجام شود. به عنوان یک اصل کلی، همواره کندوهای ضعیف، بچه کندوها و آنهایی که در مراحل درمان به سر میبرند به مراقبتهای جدی تغذیهای نیاز دارند. این تغذیه میبایست هم از نظر مقدار و هم از نظر کیفیت و مواد تشکیل دهنده وضعیت مطلوبی را داشته باشد.
باید به این نکته توجه داشت که تغذیه بیوقت زنبورها باعث اتلاف منابع و سرمایه زنبوردار میشود.
برای مطالعه بیشتر میتوانید به مطلب «گرسنگی، بزرگترین تهدید شروع بهاره زنبورستان» مراجعه کنید.
از کجا بفهمیم کندو چقدر غذا دارد؟
به طور کلی سه روش برای کنترل غذای کندو وجود دارد: بازدید داخل کندو، بازدید خارج کندو، تجربه زنبوردار. درصورتی که زمان مناسبی برای بازدید نباشد، میتوان کندوها را با دست از سمت پشت کمی از زمین بلند کرد. برای اینکه متوجه شویم که کندو غذا دارد یا خیر باید اینکار را برای چند کندوی هم جمعیت انجام دهیم. اگر شرایط بازدید محیا بود، با دیدن بخش بالایی قابها و همچنین قابهای طرفین منطقه پرورش نوزادان در کندو میتوان به میزان ذخیره هر کندو پی برد. دانستن این نکته خالی از لطف نیست که هر قاب عسل به طور میانگین یک و نیم کیلوگرم عسل دارد. اما زنبورداران با تجربه از تغییر میزان نیش زنی کندو، جوشیدن و بیرون ریختن زنبورها و … متوجه گرسنگی کندو میشوند.
آیا میزان خوراکی که به کلنی میدهیم کافی است؟
یکی از بهترین روشهای بررسی این امر توجه به ناحیه بالایی قابها یا اَبرویی قابهاست. برای بررسی این امر قاب وسطی منطقه پرورش نوزادان را بیرون میآوریم. در صورتی که این قاب ابرویی کوچکی داشت، کندو نیاز به تغذیه بیشتر دارد، در صورتی که ذخیره عسل داخل ابرویی در حدود سه سانتیمتر بود، میزان خوراکی که میدهیم کافیست و در صورتی که قاب ابرویی بزرگتری دارد یا بخشهای زیادی از آن پر شده است، میزان خوراکی که به کندو میدهیم بیش از اندازه است و حتی ممکن است کندو در حال جمعآوری عسل باشد. باید توجه داشته باشیم که بعضی از نژادها تمایل به تخمریزی در همه قاب به طور کامل دارند. در چنین مواردی رفتار عمومی همه کلنیهایی که از آن نژاد در زنبورستان موجود است ملاک تحلیل و عمل ماست.
چه مکملی را با خوراک به زنبورها بدهیم؟
چه مکملی را با خوراک به زنبورها بدهیم؟
ایمنترین افزودنی به خوراک زنبورهای عسل ویتامین سی است. ویتامین سی تأثیرات مثبت بسیار زیادی روی زنبورهای کارگر و کلنی دارد و میتواند در طول فصل به زنبورها خورانده شود. اما باید توجه کنیم که شربتی که با این ویتامین تهیه شده را به مدت طولانی نگهداری نکنیم، زیرا ویتامین محلول تا 24 ساعت پایدار است. بعضی از زنبورداران نیز عادت دارند شربت شکر مصرفی زنبورستان را با اضافه کردن آسسول پلاس یا حتی سرکه سیب اسیدی میکنند. باید توجه کنیم که بعضی از داروها و مکملها به هیچ وجه نباید با هم ترکیب شوند و در مقابل، برخی آنها در صورت استفاده توأمان تأثیر مضاعفی را روی کندو میگذارند. برای مثال ترکیب ویتامین سی، پروموتور فورت و کیمیالیگو باعث کاهش استرس تغذیهای و برطرف شدن کمبودهای تغذیهای زنبورهای چراگر میشود. به این اثر، اثر سینرژیستی یا همافزایی میگویند.
برای مطالعه بیشتر در این مورد میتوانید «شربت غنیشده یا شربت ساده» را هم بخوانی
تغذیه زیاد باعث چه اتفاقی میشود؟
اگر تغذیه با هدف افزایش رشد کلنی انجام شود، باید ترکیب زنبورهای کارگر به نفع زنبورهای پرستار باشد. در صورتی که تغذیه بیش از اندازه انجام شود موجب تغییر ترکیب زنبورهای کارگر به نفع زنبورهای چراگر میشود یا به قول زنبورداران، زنبورها “شهدی” یا “عسلی” میشوند. این امر خلاف جهت رشد کلنی و سوددهی اقتصادی آن است و در چنین شرایط بهتر است ذخایر عسل از کندو بیرون آورده شوند، به کندو برگه موم داده و شربت رقیق حاوی محرکهای قوی تخمریزی مثل پروموتور فورت اسپری شود. در صورتی که تغذیه بیش از اندازه برای تأمین ذخایر زمستانی کندوها انجام شود، کار اضافی از زنبورهای کارگر کشیده شده و ممکن است باعث کاهش طول عمر زنبورهای کارگر تازه متولد شده نیز بشود. در نتیجه اتفاقات ذکر شده کیفیت زمستانگذرانی نیز کاهش مییابد و تأثیر آن حتی در سال بعدی زنبورداری نیز مشاهده میشود.
سخن پایانی…
یکی از ارکان زنبورداری مدرن، تغذیه به میزان صحیح با ترکیبات غذایی کامل در زمان مناسب است.
برای اطلاعات بیشتر در این مورد میتوانید مطلب «سه یار موافق!» را مطالعه فرمایید.
در صورت هر گونه سوال یا نیاز به مشاوره تخصصی در مورد تغذیه زنبورعسل، میتوانید از طریق شماره 02122824045 داخلی 103 با کارشناسان فنی و علمی ما در بخش زنبورعسل شرکت کیمیا فام تماس حاصل فرمایید.